windows XP'de detaylı kullanıcı hesapları

Windows XP'nin hesap yönetim ve güvenlik seçeneklerini kullanarak herkesin kendisine ait bir alan oluşturarak nefes alması sağlayabilir, mevcut güvenlik kaygılarınızı ortadan kaldırabilirsiniz.

Evinizdeki ya da işyerinizdeki bir PC'yi başka kullanıcılarla paylaşıyorsanız bu durumun zorluklarından haberiniz var demektir. Herkes bilgisayarı gerek zevk gerekse de iş ihtiyaçları için kullanmak ister. Bununla da kalmayıp Windows'un ayarlarında zevklerine göre değişiklik yapar, çeşitli uygulamalar ve dosyalar yükleyip birbirlerinin alanlarına taşarlar.
Windows XP, masaüstünde ve sistem ayarlarında yapılan değişiklikleri saklayarak bir sonraki açılışta kullanıcısını bu ayarlarla karşılar. Yaptığımız bu kişisel değişiklikler Windows'u verimli bir biçimde kullanmamıza yardımcı olur. Fakat Windows üzerinde yaptığımız bu kişisel dokunuşlar bilgisayarı paylaşan diğer kullanıcıların hoşuna gitmeyebilir. Dahası kullanıcılar Windows üzerine ihtiyaçları doğrultusunda birçok uygulama yüklerler. Hiç şüphesiz tüm kullanıcılar sistemde yüklü bu uygulamaların simgelerini görmek zorunda değildir. Öte
yandan bir PC'yi paylaştığınızda başkalarının görmesini istemediğiniz kişisel dosyalarınıza herkesin ulaşması kaçınılmazdır.

Hesapları oluşturmak

Windows XP yüklü bir bilgisayarda kullanıcılar için ayrı hesaplar açarak onları bir nebze olsun rahatlatabilir, Windows'u özgür biçimde
kişiselleştirmelerini ve diledikleri uygulamaları sizi rahatsız etmeden yüklemelerini sağlayabilirsiniz. Bilgisayarınızı paylaştığınız kişi deneyimli olmayan bir kullanıcıysa sistem yöneticisi rolü üstlenerek bu kullanıcının haklarını sınırlayabilir, böylece Windows'u oluşturan dosyalara ve diğer dokümanlara zarar gelmesini önleyebilirsiniz.
Windows XP'deki Kullanıcı Profilleri Denetim Masası öğesinden seçilebilen iki çeşit kullanıcı hesabı bulunur. Bilgisayar Yönetimi Konsolu'nda daha fazla kullanıcı tipi bulunmasına rağmen kullanıcı yönetimi yapabilmek için sadece bu ikisi yeterli. Bu iki kullanıcı tipinden birincisi Sınırlı (Limited) diğeriyse Bilgisayar Yöneticisi'dir (System Administrator). Bilgisayar Yöneticisi haklarına sahip olan kullanıcı hesapları tahmin edilebileceği gibi tüm Windows ayarlarında değişiklik
yapabilir, dosya silebilir ve uygulama kurabilirler. Deneyimli olmayan bir kullanıcıya Bilgisayar Yöneticisi haklarıyla hesap açtığınızda birtakım sorunlarla karşılaşmanız kaçınılmazdır. Özellikle Windows ile yeni tanışan kullanıcılar internet üzerindeki tehlikelerden haberdar olmadıkları için bilgisayarı truva atı, reklam ajanı gibi tehlikelerle doldurarak kendi hesaplarını olduğu kadar diğer hesapları da kullanılmaz duruma getirebilirler. Bu yüzden kullanıcı hesabı türünü belirlerken herkese cömertçe yönetici hakları tanımamanızı öneririz. Öte yandan bilgisayarı kullanan diğer kişilerin işgal edecekleri disk alanını da sınırlamayı düşünebilirsiniz. Bunun nasıl yapılacağını görmek için "Kota belirlemek" adlı kutumuza göz atmanızı öneririz.


Bir kullanıcı hesabı oluştururken şu adımları kullanmalısınız: Denetim Masası'ndaki (Control Panel) Kullanıcı Hesapları (User Accounts) sekmesine çift tıklayın. Yeni Hesap Oluştur (Create New Account) ifadesine tıklayarak uygun bir kullanıcı ismi girin, İleri (Next) düğmesine tıklayın. Hesap türünü seçerek Hesap Oluştur (Create Account) düğmesine tıkladığınız anda kullanıcı hesabı oluşturulacaktır. Bu aşamadan sonra oluşturduğunuz bu yeni hesabın üstüne tıklayarak hesabı simgeleyen simgeyi değiştirebilir veya ona bir şifre atayabilirsiniz. Kullanıcı hesabına giriş yapabilmek için gerekli olan dosyalar ilgili kullanıcı ilk defa giriş yaptığında Windows tarafından otomatik olarak oluşturulur.

Oluşturulan hesaplara erişmek

Bilgisayarı kullanan tüm kullanıcılar için birer hesap oluşturduktan sonra bu kullanıcıların ilgili hesaplara nasıl ulaşacaklarını da belirleyebilirsiniz. Herhangi bir değişiklik yapmadığınız sürece Windows sizi Hoş Geldiniz ekranıyla karşılar. Bu ekranda kullanıcıların simgeleri ve isimleri görünür. Denetim Masası'nın Kullanıcı Hesapları bölümünü kullanarak kullanıcıların klasik ve soğuk görünümlü giriş ekranını kullanmalarını da sağlayabilirsiniz. Bir işyerinde bulunuyorsanız klasik giriş ekranını kullanmanız daha güvenli olacaktır çünkü bu giriş tipinde kullanıcılar şifrelerinin yanı sıra kendi hesap adlarını da yazarak giriş yaparlar. Sistemde hesabı bulunan kullanıcıların adları bu giriş tipinde yer almadığı için bilgisayarı kullanmasını istemediğiniz kişilerin oturum açması zorlaşır. Windows'ta açtığınız her hesap için C:\Documents and Settings\jKullanıcı Adı] şeklinde bir klasör oluşturulur ve kullanıcı tercihleri bu klasörde depolanır. Limitli hesaba sahip kullanıcılar kendileri için oluşturulmuş bu klasör dışındaki alanlara dosya kopyalayamazlar. Wİndows "Hızlı Kullanıcı Değiştirme" (Fast User Switching) adlı kullanışlı bir özelliğe de sahiptir. Bu özellik sayesinde herhangi bir kullanıcının çalıştırdığı uygulamaları kapatmadan kendi hesabınızı aktif hale getirebilirsiniz. Bunu yaptığınızda arka planda kalan uygulamalar çalışmaya devam ederler. "Hızlı Kullanıcı Değiştirme" özelliği varsayılan olarak aktiftir. Wİndows'ta

belirli kullanıcı hesapları oluşturup bu hesaplara şifre atayarak tam bir güvenlik sağlamış olmazsınız. Kullanıcıların kendi hesaplarına bağlanarak yaptıkları değişiklikler, yükledikleri uygulamalar ve dosyalar diskin dolmasına, bilgisayarı kullanan diğer kişilerin etkilenmesine sebep olabilir. Hesap açtığınız bilinçli olmayan kullanıcılar diskin tamamını doldurarak bilgisayarı yavaşlatabilir veya kullanılmaz hale getirebilir. Bunu önlemek için Wİndows XP'nin çok bilinmeyen kota belirleme özelliğini kullanabilirsiniz. Bu özellik yöneticilerin kullanıcı hesaplarına belirli bir disk alanı atamasına olanak tanır. Bu özelliği kullanmak için Bilgisayarım (My Computer) simgesine çift tıklayarak bilgisayarınıza takılı diskleri görüntüleyin. Sınırlamak istediğiniz sabit diskin üzerine sağ tıklayarak Özellikler'i (Properties) seçin. Kota (Quota) sekmesine geçerek Kota Yönetimini Etkinleştir (Enable Quota Management) ifadesinin yanındaki kutucuğu işaretleyin. Bu sekmeden faydalanarak sadece kullanıcıları yer kullanımı konusunda uyarabileceğiniz

gibi, onların kullanımını sınırlayabilirsiniz. Dilerseniz kullanıcıların belirli bir disk alanını kapladıktan sonra uyarı almasını, bir sınırdan sonra da diske daha fazla bilgi yazamamalannı sağlayabilirsiniz. Daha fazla bilgi yazılmasını engellemek için "Kota sınırını aşan kullanıcılara disk alanı verme" (Deny disk space to users exceeding quota limit) seçeneğini işaretlemelisiniz.

Disk kotasını belirlemek için "Disk alanı sınırı" (Limit to) ifadesinin karşısına uygun bir değer girmelisiniz. Örneğin 80 GB kapasiteli sabit diski olan bir ev bilgisayarında üç kullanıcı için sınırlandırma getiriyorsanız, kişi başı 20 GB'lık kota yeterli olacaktır. Böylece sistem
dosyalarının saklanması ve uygulamaların işleyebilmesi için yeterli disk alanı kalmış olur. Kullanıcıların kendilerine atanan kotaya yaklaştıklarını öğrenebilmeleri için "Uyarı düzeyi" (Set warning level to) hanesini de doldurmanızı öneririz. Yukarıdaki örnekten yola çıkarak bu değeri de 15 veya 18 GB olarak değiştirebilirsiniz. Sistem yöneticisi sizseniz "...bunu günlüğe not et" (Select the quota logging..,) ifadesini işaretlemenizi öneririz. Böylece Wİndows'un bütünleşik "Olay görüntüleyici" (Event Viewer) aracını kullanarak kullanıcıların kendilerine tanınan kotaları nasıl değerlendirdiklerini görebilirsiniz. Aynı bilgisayardan faydalanan çok sayıda kullanıcının kota ayarlarını yapmak için ayar penceresinin sağ alt köşesinde bulunan "Kota Girişleri" (Quota Entries) düğmesine tıklamalısınız. Bunu yaptığınızda karşınıza yeni bir pencere gelir. Yeni pencerenin Kota (Quota) menüsünden "Yeni kota girişi" (New Quota Entry) seçeneğini kullanarak bilgisayarda hesabı bulunan tüm kullanıcılar için birer disk kotası belirleyebilirsiniz.