belleğinizi artırın

Bellek miktarı, hızı ve kalitesi, bilgisayarınız için kritik derecede önemlidir. Düşük bellek miktarı sistem performansını önemli derecede düşürürken, kalitesiz bir bellek, donma ve çökmelere neden olabilir. Donma ve çökmeler, can sıkıcı olmakla birlikte çok önemli çalışmalarınızı ya da verilerinizi kaybetmenize de yol açabilir.
Bellek miktarı ne kadar çoksa, aynı anda o kadar çok uygulama çalıştırılabilir, daha büyük veri dosyaları tutulabilir, daha büyük grafik dosyalarında işlem yapılabilir, disk erişimi daha az olacağı için tüm sistem performansı yükselir. Ancak bellek miktarı her zaman anakartınızın destekleyeceği miktarla, çoğu zaman da bu desteklenen miktara ulaşılmasını engelleyen bütçeyle sınırlıdır. Belli işletim sistemleri ve bu
işletim sistemleri üzerinde yapılan işler, belli miktarda belleğe ihtiyaç duyarlar. Bunun biraz üstüne çıkmak iyidir, ancak çok fazla üstüne çıkmak da boşuna para harcamak anlamına gelebilir.

Genel bellek ihtiyacı

Bellek ihtiyacı bilgisayarınızın genel özelliklerine, işletim sisteminize ve kullandığınız uygulamaların ihtiyacına göre, bilgisayardan bilgisayara değişiklik gösterir. Şimdi bu farklı ihtiyaçlar için biraz matematiksel hesap yapalım.
Windows XP, çalışmak için en az 128 MB belleğe ihtiyaç duyar, 256 MB RAM'e terfi edildiğinde muazzam bir hız artışı hissedersiniz. Biraz eskiye gidersek, VVİndovvs 2000 Professional işletim sisteminde alt sınır 64 MB, uygun miktar
Yeni bellek modüllerini takmadan önce, bilgisayarınızın fişini çekin. Bilgisayarınız kapalıyken bile çoğu zaman anakartta 5V elektrik bulunur. Çoğu anakartta elektrik bulunduğunu belirten bir LED vardır. LED olsa da olmasa da, yansa da yanmasa da siz bilgisayarınızın fişini çekin. Varsa güç kaynağının arkasındaki düğmeyi kapatın ya da kesintisiz güç kaynağınız varsa bunu kapatın. Daha sonra, vücudunuzdaki statik elektriği boşaltmak için kasanın güç kaynağına dokunun. SDRAM ya da DDR SDRAM belleklerin montajı son derece basittir. Basitçe bellek yuvasının iki ucundaki kulakçıkları dışarı doğru açıp, yuva üzerindeki tırnak
belleklerin üzerindeki girintiye denk gelecek şekilde bellek modülünü yuvanın üzerine oturtup hafifçe bastırdığınızda, çıt sesiyle birlikte az önce açtığınız kulaklıklar yerlerine oturur ve bellek böylece takılmış olur. Kulakçıklar yerlerine tam oturmadıysa, bellek modülünü biraz daha bastırmanız gerekebilir. Dual DDR özelliğinden yararlanmayı düşünüyorsanız, anakart üzerinde çiftler halinde çalışan yuvalar işaretlenmiş ya da kullanım kılavuzunda belirtilmiştir. Uygun olan yuvalara bellekleri takarak Dual DDR performansından yararlanabilirsiniz. Bilgisayarınıza tekrar elektrik verip sistemi açtığınızda yeni bellekleriniz otomatik olarak tanınacaktır.
128 MB, sunucu sürümü içinse 512 MB'tı. VVİndovvs 98 ve unutulmuş olan ME. 32 MB bellekle çalışır, rahat bir kullanım için 64 MB'ye ihtiyaç duyardı. 128 MB ise
bu eski işletim sistemini "uçurur". Linux işletim sistemi için sürüme bağlı olmak kaydıyla 64 MB gibi bir bellek yeterlidir, makine sunucu işlevleri üstlenecekse
512 MB gereklidir. VVİndovvs 2003 Server gibi XP'nin yakında doğacak olan kardeşi Vista'ysa en az 512 MB belleğe ihtiyaç duyacak.

Belirttiğimiz bu bellek miktarları işletim sistemlerinin rahat çalışması ve işletim sistemleriyle birlikte gelen uygulamaların çalışması için gerekli miktarlar. Bunun dışında, kullandığınız her uygulama ya da oynadığınız her oyun, kendi bellek ihtiyacını da beraberinde getirir. Oyunların birçoğu için gereken bellek miktarını kutularında ya da CD kapaklarında yazar. Microsoft VVord ya da Excel gibi ofis uygulamaları, yaklaşık 32'şer MB belleğe ihtiyaç duyarlar. Örneğin aynı anda VVord, Excel, Internet Explorer ve Media Player gibi 4-5 ayrı programı çalışırırsanız, rahat çalışmak için işletim sisteminin ihtiyaç duyduğu belleğe
128 MB kadar eklemelisiniz. Photoshop gibi grafik uygulamaları kullanıyorsanız, işlediğiniz dosyaların boyutlarına bağlı olmakla birlikte sisteminizdeki belleğin yarısını bu uygulamaya vermek zorundasınız demektir ve bu durumda sisteminizdeki bellek miktarını iki misline çıkarmak zorunda kalabilirsiniz.

Takas dosyası

VVİndovvs, ilk sürümlerinden bu yana, fiziksel belleğin yetmediği durumlarda sabit disk üzerindeki sanal belleği kullanır ve bu, sistem belleği yetersizliklerinin çalışmayı durdurmasını engeller. Basitçe örneklemek gerekirse, VVİndovvs üzerinde yeni bir uygulamayı çalıştırdığınızda yeterli bellek yoksa arka plandaki uygulamanın işgal ettiği bellek alanının içerdiği veri diske yazılır, bu alan boşaltılarak yeni uygulamaya tahsis edilir. Mevcut fiziksel bellek içindeki veri ve sabit diskteki sanal bellek verileri, uygulamaların ihtiyaçlarına göre sürekli takas edilir ve bu yüzden sabit disk üzerindeki bu sanal bellek dosyasına "takas dosyası" adı verilir. Teorik olarak sanal bellek yani takas dosyası, sabit diskinizin kapasitesiyle sınırlı çok büyük bir bellek miktarı sağlar. Ancak sabit disk erişim performansının fiziksel belleğe erişim performansına göre çok düşük olması nedeniyle, takas dosyasını mümkün olduğunca az kullanmak, sistem performansını o ölçüde yukarıda tutar. VVİndovvs 98 üzerinde basit uygulamalar çalıştırıyorsanız ve sisteminizde 512 MB- 1 GB gibi bir bellek varsa, takas dosyası kullanmanız gerekmeyebilir. VVİndovvs XP'de de takas dosyasını kapatabilirsiniz. Ancak günümüzdeki uygulamalar ve özellikle oyunlar o kadar yüksek bellek ihtiyaçlarına sahipler ki. takas dosyasını kapatırsanız bellek yetmezliği sorunuyla karşılaşabilirsiniz.

Sisteminizin bellek ihtiyacı

Yukarıda verdiğimiz teorik bellek ihtiyaçları yerine tam olarak sisteminize uyan bellek miktarını öğrenmek için, öncelikle Görev Yöneticisini açmalısınız. VVİndovvs XP'de Başlat çubuğuna sağ tıklayarak Görev Yöneticisi'ni seçebilir ya da Ctrl+Alt+Del tuşlarına basabilirsiniz. Server işletim sistemlerinde bu tuş birleşiminden sonra Görev Yöneticisi düğmesine de basmalısınız. Görev Yöneticisi içindeki Performans sekmesinde bellek durumunuzla ilgili birçok bilgi bulunur. Burada "Commit Charge (K)" bölümünde "Peak" değeri vardır. Bu değer, o oturumda ihtiyaç duyulmuş en yüksek bellek miktarını gösterir. Bu miktar sistem belleğinize göre düşük bir değerse, bellek arttırımına ihityacınız yoktur diyebiliriz.

Bellek tipini belirlemek

Sisteminizdeki bellek miktarını arttırmaya karar verdiğinizde, "ne tür bellek kullanmalıyım" sorusunun cevabını çoğu zaman sisteminizin anakartı verir. Çoğu anakartta tek, bazı anakartlardaysa farklı iki tip bellek için destek sunulur. Pentium 4 anakartlar için örnek verirsek, ilk nesil anakartlar sadece SDRAM, daha sonrakiler hem SDRAM hem DDR (Double Data Rate SDRAM), yakın zamandakiler sadece DDR, en yeni nesil anakartlarsa sadece DDR2 ya da hem DDR hem DDR2 bellek desteği sunarlar. Aslında P4'lerin doğuş döneminde anakartlar sadece RDRAM ya da RAMBUS diye anılan bellekler kullanıyorlardı ama bu tip anakartlar fiyatları nedeniyle pek satılmadıkları için neredeyse hiç kullanılmıyorlar, o yüzden RAMBUS bellekleri gözardı edebiliriz.

Anakart üzerinde iki farklı bellek türüne destek sunulsa da, bu tiplerden ancak birini kullanabilirsiniz. Eğer sisteminizdeki belleği kullanmaya devam ederek yanına yeni bellek modülleri ekleyecekseniz, bunların eskisiyle aynı tipte olmaları gerekir. Anakartınızın desteklediği bellek tiplerini öğrenmek için kullanım kılavuzuna ya da doğrudan anakartın kendisine bakabilirsiniz. SDRAM bellekler 168 pin, DDR ve RAMBUS bellekler 184 pin bağlantıyla anakarttaki soketlerine yerleşirler, ancak aynı pin sayısına sahip olan farklı bellekleri aynı yuvalara takamazsınız. Çünkü anahtar adı verilen bir girinti uyumsuz bellek kullanımını engeller. Sadece pin sayısına bakmak, sisteminizin hangi belleği desteklediğini göstermez. Ayrıca sisteminizin desteklediği bellek hızları ve voltajları da bellidir. PC100, PC133, DDR266, DDR400 gibi terimler desteklenen veriyolu hızlarını belirtir ve bunları net olarak biliyor olmanız gerekir. Çoğu zaman örneğin DDR266 destekli
bir anakartta DDR400 RAM kullanabilirsiniz, ancak bu daha hızlı RAM anakartın desteklediği düşük hızda çalışır.

Eski anakartlardaysa örneğin PC133 destekli bir anakartta piyasadan aldığınız PC133 SDRAM'i çalıştıramayabilirsiniz. Çünkü bu belleklerde tek taraf - çift taraf gibi birçok uyum ayrıntısı vardır. Son 2 - 3 yılın DDR destekli sistemlerindeyse bu tarz ayrıntılar neyse ki bulunmuyor. Sisteminizde varolan belleklerin türünü Sisoft Sandra gibi uygulamalarla tam olarak öğrenebilirsiniz. Yakın zamanın Dual DDR destekli sistemlerinde aynı modeldeki bellekleri çiftler halinde kullanarak daha yüksek bellek performansı elde edebilirsiniz. Bunlarda önemli olan, çiftlerin aynı kapasite, marka ve model belleklerden oluşmasıdır.